Ngày 25 tháng 8 vừa rồi, tôi được mời ngồi trong phiên toạ đàm của Hội nghị KOLs Khánh Hòa 2026, chương trình do Công an tỉnh Khánh Hòa tổ chức, cùng buổi ra mắt Câu lạc bộ Niềm tin số Khánh Hòa.
Năm người ngồi ghế. Ba người từ nơi khác tới. Hai người của Khánh Hòa, trong đó có tôi.
Ban tổ chức đưa trước cho tôi mấy câu hỏi. Có một câu tôi đọc xong thì cứ nghĩ mãi, tới mức về nhà rồi vẫn còn nghĩ.
Đại ý là: làm sao để vừa review khách quan, vừa không để hộ kinh doanh bị vùi bởi mấy cái gọi là “review bẩn”.
Câu hỏi hay. Nhưng nó làm tôi nhớ tới một chuyện khác, cũ hơn nhiều.
Cô chủ quán bánh đập
Hồi 2023, tôi còn đang bán cà phê. Học được ít nghề làm video thì mang đi quay lung tung, chủ yếu là mấy món ăn quanh nhà.
Cái quán bánh đập ngay cạnh quán cà phê của tôi. Tôi sang ăn, quay một cái clip, nói mấy câu cảm nhận thật.
Không đèn. Không ê-kíp. Không kịch bản… mà nói thật là hồi đó tôi cũng chả có mấy thứ ấy để mà mang sang. 😄
Không ngờ cái clip đó lên xu hướng.
Quán đó vốn chỉ có khách quen. Sau clip thì khách lạ tìm tới. Rồi có đợt tôi sang ăn, cô chủ nhận ra tôi, nói đúng một câu:
“Hôm nào cháu lại làm một cái video cho cô với nhé.”
Tôi nhớ câu đó tới tận bây giờ. Hồi ấy tôi thấy vui, chỉ vui thôi. Có lẽ phải mất mấy năm sau tôi mới thấy hết cái mặt kia của nó.
Cái mặt kia
Cái mặt kia là thế này.
Nếu một cái clip ba phút của tôi làm được cho quán của cô ấy đông lên… thì một cái clip ba phút khác cũng làm được chuyện ngược lại.
Tôi không cần cố ý. Tôi chỉ cần đi vào một hôm bếp có việc, một hôm bạn nhân viên mới, một hôm món hơi mặn. Rồi tôi quay. Rồi tôi bấm đăng.
Sau này nhìn lại mới thấy, hình như thứ đáng sợ nhất của nghề này không phải là hết ý tưởng, cũng không phải là tụt tương tác.
Sức của mình đủ làm một quán đông lên, thì cũng đủ làm một quán đóng cửa.
Cái điện thoại trong túi tôi bây giờ nó đi xa hơn cả cái đài truyền hình ngày tôi còn bé. Ngày xưa muốn nói một câu ra cả nước thì phải qua bao nhiêu là cửa. Bây giờ chỉ cần một ngón tay cái.
Mà cái ngón tay cái ấy… nó không có phanh.
Ba câu tôi tự hỏi
Nên tôi tự đặt cho mình ba câu. Không phải quy tắc gì to tát, cũng chẳng ai duyệt cho tôi cả. Chỉ là ba câu tôi hỏi mình trước khi bấm đăng bất kỳ nội dung nào có chê một chỗ nào đó.
Một: tôi có mặt thật ở đó không?
Khách sạn nào tôi nói tới là tôi phải đi khảo sát thật. Quán nào tôi nhắc là tôi phải đến ăn thật. Chưa đi, chưa ở, chưa ăn thì tôi không nói.
Câu này nghe cùn. Nhưng nó cắt được đúng cái phần nguy hiểm nhất: chê hộ người khác, chê theo tin đồn, chê một chỗ mình mới chỉ nhìn qua ảnh.
Hai: tôi đang chê một sự việc, hay đang chê một con người?
Món hôm nay mặn. Phòng hôm nay dọn chưa kịp. Xe hôm nay tới muộn. Đó là sự việc — nói được.
Còn từ đó mà suy ra chủ quán gian, nhân viên lười, người ta làm ăn chộp giật — thì đó là con người. Cái đó tôi không nói.
Ranh giới nằm đúng ở đấy. Chê một bát bún mặn thì người ta nêm lại. Chê một con người thì người ta không gỡ ra được.
Ba: tôi đã nhắn riêng cho chủ chỗ đó chưa?
Tôi lấy mốc hai ngày. Nhắn riêng trước, cho anh chị ấy hai ngày để trả lời hoặc để sửa, rồi mới tính chuyện đăng.
Bởi vì một cái clip tôi không đăng mà cơ sở sửa được, có lẽ vẫn hơn một cái clip triệu view mà một gia đình mất chỗ làm ăn.
Nói cho công bằng
Tôi cũng xin nói thêm một câu, kẻo lại thành ra tôi bênh một phía.
Ba câu trên không phải cái mộc để bịt miệng người nói thật. Nếu ngày mai tôi chê một quán mà bị bảo là “review bẩn”, thì tôi cứ soi lại đúng ba câu ấy. Đủ ba câu thì tôi đứng thẳng lưng mà nói. Thiếu một câu thì tôi phải nhận.
Và với các anh chị đang mở quán, mở homestay: theo tôi thì thứ đáng sợ nhất chưa chắc đã là một bài chê.
Đáng sợ hơn là im lặng. Khách đến một lần, thất vọng, không nói gì cả, rồi không bao giờ quay lại. Một bài chê ít nhất còn cho mình biết mình hỏng ở chỗ nào mà sửa.
Xem lại không khí hội nghị
Đoạn phim tổng hợp dưới đây do ban tổ chức thực hiện, ghi lại buổi hội nghị và lễ ra mắt Câu lạc bộ Niềm tin số Khánh Hòa hôm đó.
Video: Ban Tổ chức Hội nghị KOLs Khánh Hòa 2026.
Tôi không sinh ra ở đây
Tôi không sinh ra ở Khánh Hòa. Tôi từ Hải Dương, lớn lên ở Hải Phòng, giữa năm 2017 mới chuyển cả nhà vào Nha Trang.
Nhưng mấy năm nay tôi mượn hình ảnh của mảnh đất này để làm nghề. Những buổi tối vác ghế gấp ra quảng trường 2 tháng 4 nói chuyện một mình với cái điện thoại, có hôm mưa, cả quảng trường còn mỗi tôi với cái ô — cũng là kể chuyện về nơi này cả thôi.
Đã mượn thì phải giữ gìn. Tôi nghĩ đơn giản vậy.
Ngồi ở hội nghị hôm ấy, nhìn xuống hội trường toàn người làm nghề như mình, tôi thấy nhẹ người một chút. Vì hoá ra chuyện này không phải mình tôi nghĩ.
Nếu anh chị cũng đang cầm điện thoại đi kể chuyện về một vùng đất nào đó, và cũng từng chần chừ trước lúc bấm đăng — thì mình giống nhau rồi đấy.
Hôm nào gặp nhau ở Nha Trang, cứ lại chào. Biết đâu chúng ta làm một ly cà phê rồi kể tiếp.
